Crkva Ime Marijino

 Na Trgu slobode, ne možete da ne zastanete pred katoličkom crkvom Ime Marijino. Novosađani često kažu Katedrala i tu im je uglavnom mesto sastanka. Sagrađena je po projektu poznatog arhitekte i graditelja Đerđa Molnara kao i Gradska kuća, 1895. godine u neogotskom stilu. Molnar nije za izradu crkve tražio nikakvu materijalnu nadoknadu jer je želeo da pruži svoj doprinos svom gradu i crkvi. Na prozorima ima 20 vitraža koji su delo čeških i mađarskih staklara. Krov je strm, prekriven takozvanom žolnai keramikom. Na vrhu se nalazi toranj sa satom koji je visok oko 80 metara i krst od pozlate. Crkva je postavljena na pravcu severoistok-jugozapad. Ima toranj visine 72m i krst od pozlate. Ulaz u crkvu nalazi se naspram Gradske kuće i krasi ga masivan dvokrilni portal, dok je iznad njega reljefni grb sa tekstom „Krst ljubavi“ (Crudž amore ). Iza glavnog objekta nalazi se Katolička porta sa zgradom katoličke crkvene opštine “Plebanija”. 

Crkva ipak nije katedrala jer se sedište Bačke biskupije nalazi u Subotici, a katedrale su objekti koje predstavljaju sedište biskupa. Međutim, iz dubokog poštovanja građana prema njoj, dobila je vremenom taj epitet. 

Unutrašnjost crkve krase 4 oltara. Oltar Uskrsnuća Isusova, oltar posvećen Hristovom grobu, oltar sa velikom ikonom Majke Božije sa ugarskim kraljevima Ištvanom i Laslom, i oltar posvećen svetom Florijanu. Skulpture na oltarima rađene su imitacijom kamena. Ispod hora smeštena je bista arhitekte Đerđa Molnara koji je zaslužan za ovu velelepnu građevinu.

01.05.2022.

Zastave budućnosti u SKC Fabrika

 Programska celina „Zastave budućnosti” bavi se umetničkim promišljanjem dece i mladih na temu aktuelnih društvenih pitanja i podsticanjem njihovog kritičkog izražavanja, odvija se kroz poigravanje sa ustaljenim umetničkim izrazima, kroz nove forme i žanrove ili kroz preoblikovanje klasičnih žanrova.

U okviru Evropske prestonice kulture, bivša industrijska zona grada (simbol Velikog Limana), pretvorena je u jedinstveni Kreativni distrikt koji, sa obnovljenim industrijskim prostorima u svrhu kulture, predstavlja jedinstveni distrikt u ovom delu Evrope. 100 godina dugu istoriju zanatskog nasleđa na 11.000 kvadrata, doprinosi popularizaciji novosadske umetničke scene, kao i kulturnom razvoju publike. Ovaj deo grada imao je naziv i Kineska četvrt, jer su Novosađani govorili kako tamo ima radnika kao Kineza, misleći na njihovu brojnost. Ovo je prvi objekat budućeg Kreativnog distrikta, jedinstvene kulturne četvrti u ovom delu Evrope.

Program traje od 28. do 30. aprila, u okviru programskog luka Budućnost Evrope.

Ono što su nekada bile fabrike za proizvodnju alata, danas su obnovljene “fabrike” za proizvodnju kulture i nove umetničke scene Novog Sada, a njihova estetika poslužila je kao idealno okruženje za modernu urbanu umetnost. 

01.05.2022.

Kreativni distrikt, Studentski kulturni centar Fabrika, IZLOŽBA RAZLIKE

 Izložba "Razlike"/"Umetnost na dlanu"

Značaj projekta Razlike zasniva se na svojevrsnom sjedinjavanju svih umetničkih oblasti – kategorija, na učestvovanju sva tri departmana Akademije umetnosti i njihovoj međusobnoj interakciji. Projekat na taj način teži da obuhvati i dopuni edukativne elemente potrebne za razvoj stvaralačke sposobnosti, kојi bi оmоgućili dа sе krоz pаžlјivо оsmišlјеnе i vоđеnе prоcеsе, stеknu spеcifičnа iskustvа mladih autora, studenata u krеаtivnо-umеtničkоm rаdu.

Izložba „Razlike” tradicionalno se održava već 16 godina, a ove godine održaće se u okviru projekta „Umetnost na dlanu” i programskog luka Budućnost Evrope, od 28. aprila do 7. maja u Kreativnom distriktu u prostoru SKC Fabrika.

Izložba „Razlike” nastala je 2005. godine u težnji okupljenih zainteresovanih profesora i studenata Akademije umetnosti u Novom Sadu da zajednički istražuju oblasti socijalne, ekonomske, kulturne i političke vrednosti „razlika”. Osnova projekta zasniva se na idejnom konceptu M. Pistoleta (Michelangelo Pistoletto) definisanom u tekstu Progetto Arte (Art Project) iz 1994. godine i projektu Love Difference (Voleti razlike) iz 2003. godine.

Značaj projekta Razlike zasniva se na svojevrsnom sjedinjavanju svih umetničkih oblasti – kategorija, na učestvovanju sva tri departmana Akademije umetnosti i njihovoj međusobnoj interakciji, kao i radovi akademija iz regiona. Projekat na taj način teži da obuhvati i dopuni edukativne elemente potrebne za razvoj stvaralačke sposobnosti, kојi bi оmоgućili dа sе krоz pаžlјivо оsmišlјеnе i vоđеnе prоcеsе, stеknu spеcifičnа iskustvа mladih autora, studenata u krеаtivnо-umеtničkоm rаdu.

Unošenjem pojedinačnih profesionalnih znanja i veština razvijaju se „odgovorne društvene promene”. 

01.05.2022.

Galerija zastava

 Trg jarbola je novi umetnički prostor na otvorenom, na Subinom platou u Limanskom parku. To je jedinstvena platforma za prezentaciju umetničkih zastava koju čini 49 jarbola. Galerija na otvorenom na platou je posvećena Mitru Subotiću Subi (1961-1999), legendarnom novosadskom kompozitoru i producentu elektronske muzike, koji je tragično i prerano preminuo u Brazilu. Mitar Subotić Suba komponovao je muziku za filmove, pozorišne predstave, balet, televizijske emisije, reklame, špice za Radio Novi Sad. Dobitnik je nagrade UNESKO fonda za promociju kulture. Sarađivao je sa mnogim značajnim imenima regionalne i svetske muzičke scene, poput Milana Mladenovića, Marine Perazić, Masima Savića, grupa Haustor i La Strada, Bebel Žilberto, Žoao Donato i drugih. 2. novembra 1999, stradao je u požaru u svom studiju dok je spasavao mastere albuma "Tanto Tempo" brazilske zvezde Bebel Žilberto.

„Otići ili ostati?” je izložba koju prolaznici mogu posetiti od 28. aprila do 18. juna, tokom programskog luka Budućnost Evrope. 

Izložba je posvećena temi koja je veoma aktuelna među mladima već duži vremenski period. Promena mesta življenja predstavlja realnu opšteprisutnu dilemu u savremenom životu, ne samo u Srbiji nego i u brojnim drugim zemljama Evrope. Zbog toga je ovo značajno pitanje – Otići ili ostati? – postavljeno  kao izazovna tema pred mlade umetnike i umetnice, koji se i sami nalaze pred istom dilemom. Na izložbi učestvuju studenti i studentkinje sedam Akademija umetnosti  iz regiona – iz  Novog Sada, Temišvara, Osijeka, Pečuja, Cetinja, Beograda i Banja Luke.

 Važno je napomenuti da je medij zastave veoma pogodan za reagovanje na zadatu temu. 

01.05.2022.

Gradska kuća

 Na zapadnoj strani trga nalazi se Gradska kuća koja je izgrađena 1895. godine u neorenesansnom stilu, po projektu arhitekte Đerđ Molnara. Danas se ispred ove zgrade nalazi Miletićev spomenik i već generacijama je glavno okupljanje Novosađana. Po nepisanom pravilu, bilo da je u pitanju žalost, radost, koncert ili protest, uvek je okupljanje ispred Gradske kuće. Fasada Gradske kuće je sa upečatljivim stubovima, a ko pažljivo pogleda, duž fasade otkriće 16 figura, koje simbolizuju različite ljudske delatnosti. One su delo Julija Anike, a na vrhu zgrade nalazi se visoki toranj gde je bilo veliko zvono Svetog Floriana, zaštitnika grada. 

Zgrada je u stvari kopija gradske kuće u Gracu, u njenoj svečanoj sali održavali su se i čuveni balovi. Balova više nema, ali sama zgrada svojom lepotom i dan danas privlači pažnju i divljenje prolaznika.

28.04.2022.

Prva bolnica u Novom Sadu

 Verovatno mnogi prolaznici, kao i sami građani Novog Sada, ne znaju koliko je starih, a očuvanih i značajnih zdanja koja svedoče o prošlim vremenima. Možda samo zastanu na trenutak da se dive lepoti stare zgrade, ne znajući šta je ona nekad bila. 

Kuća u ulici Đure Jakšića 9 bila je poznata nekad kao „Visarionova bolnica“, jer je nazaslužniji za njenu gradnju nekadašnji vladika Visarion Pavlović. Ta zgrada je od početka svog veka služila za smeštaj sirotinje, ali je imala i organizovanu lekarsku pomoć. 

Zdanje je izdužene pravougaone osnove, smešteno između mirne porte Nikolajevske crkve i monumentalnog zdanja Učiteljskog konkvikta. Dozvolu za podizanje bolnice, vladika Visarion je dobio 1741. godine, pa se pretpostavlja da je tada započeta gradnja. Poznato je da je sprat dozidan 1841. godine zahvaljujući donacijama Marije Stanisavljević i Marka Popovića. Bolnica nije pretrpela razaranja u toku bombardovanja grada 1849. pa je fasada je zadržala jednostavan izgled u duhu klasicizma. U objektu se od 1964. godine nalazi Akademija umetnosti.

Na zgradi se nalazi tabla na kojoj piše da je tu bila prva bolnica u Novom Sadu.

28.04.2022.

Saborna crkva Svetog Arhangela Mihaila, BEOGRAD

 Saborna crkva Svetog Arhangela Mihaila je najstariji hram u Beogradu. Njen nastanak vezan je za vladavinu kralja Dragutina. Kada 1284. godine Beograd dolazi pod srpsku vlast, kralj Dragutin podiže crkvu Uspenja Presvete Bogorodice na Beogradskoj tvrđavi. 

Najteži period za Sabornu crkvu svakako je 1521. godina kada je turskim osvajanjem Beograda ona pretvorena u džamiju. Za vreme Turaka, Saborna crkva je više puta pljačkana i razarana, ali uvek obnavljana. U tim teškim vremenima, crkva Svetog Arhangela Mihaila na prostoru Varoš-kapije , tada jedini srpski hram u Beogradu, postaje Saborna crkva i sedište Mitropolije. 

Početkom 19. veka ova svetinja bila je toliko oronula da je nije bilo moguće obnoviti, te je knez Miloš Obrenović naredio 1836. godine da se ona poruši i na njenom mestu izgradi nov i prostran hram. Građen je u periodu 1837-1840 godine, po planovima pančevačkog graditelja Kvarfelda, u stilu klasicizma sa elementima baroka.

Posebnu vrednost predstavlja crkvena riznica u kojoj se čuvaju stare ikone, krstovi, stare štampane knjige i ukrašeni zlatarski radovi iz perioda XVII-XX veka.

Među njima se ističu krst kir Viniamina iz 1657. godine, kivot Longina Mileševca iz 1684. godine, putir od pozlaćenog srebra iz 1836. godine i drugi vredni predmeti. 

Pod svodovima Saborne crkve Sv. Arhangela Mihaila počivaju velikani srpskog naroda i čuvaju se mošti srpskih vladara Svetog kneza Lazara i svetog mučenika Stevana Štiljanovića. 

Ovaj hram svojevrsni je mauzolej dinastije Obrenovića gde je u desnoj kripti sahranjen knez Miloš Obrenović i njegovi sinovi Milan i Mihajlo.

U desnom delu hrama sahranjen je Patrijarh Gavrilo, u levom delu počiva Mitropolit Mihajlo i Mitropolit Inokentije kao i Patrijarh Vikentije.

U crkvenoj porti ispred glavng crkvenog portala smešteni su grobovi velikih srpskih prosvetitelja Dositeja Obradovića i Vuka Stefanovića Karadžića.

Saborna crkva u Beogradu predstavlja glavnu (prestonu) crkvu Beograda, a nalazi se preko puta Patrijaršije.

Tokom XIX veka u Sabornoj crkvi je obavljano miropomazanje svih srpskih vladara pre stupanja na presto, a neki od njih su tu i krunisani.

08.05.2022.