Svetski dan autizma

 Povodom Svetskog dana autizma, DPOSA ( Društvo za podršku osobama sa autizmom grada Novog Sada) u saradnji sa Novosadskim dečijim kulturnim centrom organizovalo je izložbu slika rađenih tehnikom akril i ulje na platnu i skupltura, u Kulturnoj stanici Mlin. Radovi su nastali tokom likovnih radionica pod vođstvom Maje Stojanović, master likovni umetnik i Irme Mikeš, master vajarstva. Radove izlaže šesnaest autora različitog uzrasta od 10-33 godine, osobe sa autizmom. 

Prisutnima su se obratili Zorana Bijelović, predsednik DPOSA, Ljiljana Koković, savetnica gradonačelnika Novog Sada i Joland Korora, predsednik NURDOR-a, Ljubica Tankosić, urednik likovnoh programa NDKC, Maja Stojanović, master likovni umetnik i Irma Mikeš, master vajarstva. 

Svetski dan autizma ima za cilj da se obrati pažnja na prepreke sa kojima se osobe sa autizmom i drugi koji žive sa autizmom suočavaju svakodnevno.

Autizam predstavlja jedan veoma složen poremećaj, koji se najčešće javlja u prve tri godine života. Iako su naučnici pokušali da utvrde tačan uzrok ovog poremećaja, nisu uspeli u tome, ali veruju da uzrok nije samo jedan, već da je to skup raznih faktora koji deluju na mozak i njegovo funkcionisanje. Ovaj poremećaj se manifestuje kroz nemogućnost komunikacije i interakcije sa okolinom, neka ograničena, ustaljena i ponavljajuća ponašanja deteta. Sve ovo doprinosi tome da dete bude izopšteno iz društva. Budući da lek za autizam još uvek nije pronađen, autistično dete će izrasti u autističnu osobu, kojoj će uvek biti potrebna tuđa pomoć i nega, što predstavlja otežavajuću okolnost za roditelje.

Da bi se skrenula pažnja javnosti na ovaj poremećaj, Generalna skupština Ujedinjenih nacija je 2. april proglasila Svetskim danom autizma, koji se redovno obeležava od 2008. godine i otada je učinjeno mnogo toga kako bi osobe sa tim poremećajem mogle da imaju što lakši i bolji život. 

Prema oceni Evropskog Parlamenta i Ujedinjenih Nacija, osobe sa autizmom su jedna od socijalno najisključivanijih grupa ljudi. 

Društvo za podršku osobama sa autizmom Grada Novog Sada dugi niz godina pruža podršku u prevazilaženju prepreka i lakšem uključivanju u redovne vršnjačke grupe deci, mladima i osobama sa autizmom, kao i njihovim porodicama. Društvo je osnovano 1999. godine, ali je zvanično registrovano 29.01.2001. godine. Društvo je vanstranačaka, nevladina organizacija, neprofitno je i stoga ciljeve i ideje sprovode aktivnostima koje se finansiraju putem projekata i donacija ili volontiranjem.

Na žalost, autizam je danas sve prisutniji i u odnosu na protekle godine beleži porast. Zato se moraju pobediti sve predrasude koje su ukorenjene u društvu, pošto i autistične osobe imaju potrebe kao i svi ostali. Mora se posvetiti veća pažnja i ukazati veća pomoć za osobe sa autizmom, od one koje trenutno imaju. Svako zaslužuje dostojanstven život, bio bolestan ili ne, ali naročitu pažnju zaslužuju upravo oni koji zavise od drugih, koji sami ne mogu kroz život.

02.04.2022.

Dolina Mira

 Niz put koji vodi iz Sviloša, sa desne strane se nalazi budući ugostiteljski objekat koji je u fazi izgradnje, a sa leve je ulaz u Dolinu mira.

 Na samom početku ove divne i kako joj samo ime kaže, mirne doline, nalazi se rampa, a iza nje je očuvani betonski put koji su još davne 1973. mitrovački zatvorenici asfaltirali za svog druga Tita.

Šetati ovim putem vredi, šuma je prelepa, a još ukoliko ste nameračili da naberete po koju vreću sremuša, superbiljke koja pomaže pri svim mogućim tegobama, ima šmek belog luka i koji je poprilično ukusan, spojićete lepo i korisno. Na kraju puta je Vila Ravne (ili Lekina vila) i lovište koje se prostire odmah pored. Ulazak u ovaj deo je zabranjen, vila se renovira od 2021. godine, prodata je ne zna se tačno kome. Obavljaju se radovi čiji su ciljevi, izvođači i cena nepoznati, ti podaci su tajni. Ipak, put do vile je slobodan za sada, čak je i jedna košuta iz nekadašnjeg odgajališta u sklopu vile, bila toliko opuštena u našem društvu, da nam je dozvolila da je mazimo. 

27.03.2022.

Sremuš

 Sremuš je tokom istorije spasao milione ljudskih života od opasnih bolesti među kojima su kuga, tifus, kolera i tuberkuloza(u srednjem veku je bio gotovo jedini spas). Zahvaljujući svojim lekovitim svojstvima kojima je spasao mnoge živote priča se da je u Rusiji dobio dva spomenika. Jedan spomenik se nalazi na Dalekom istoku u gradu Petropavlovsk na Kamčatki, a drugi u Kemerovskoj oblasti, u gradiću Miski.

Stanovnici Čečenije, koji vekovima koriste medveđi luk kao lek i dodatak jelima, zalažu se za priznanje sremuša za simbol ovog regiona.

Ali, sve ima svoju drugu stranu: medveđi luk su u Rusiji tokom dugog vremena sakupljali u ogromnim količinama i zato se on na kraju našao u knjizi zaštićenih biljnih vrsta, te mnogi Rusi sada slede primer drevnih Egipćana i rasađuju sremuš u svojim baštama.

Biohemičari su sigurni da je sremuš čak zdraviji od belog luka, zbog obilja alina, materije koja se pod dejstvom kiseonika pretvara u alicin. Sremuš podmlađuje krvne sudove i čini ih elastičnim.

Travari kažu da je dovoljan samo gram sremuša dnevno da podstaknete cirkulaciju i da vam krv normalno teče kroz vene.

Rano proleće je vreme kada se u šumama, može pronaći sremuš (Allium ursinum), ova veoma ukusna biljka. Sremuš se u narodu naziva još i divlji beli luk (sadrži etarsko ulje sa sumpornim jedinjenjima koje je po sastavu slično belom luku) ili medveđi luk, jer po narodnom verovanju ovo je prva stvar koju medved pojede kad se probudi posle dugog zimskog sna. Ovo je još jedan dokaz da životinje instinktivno znaju šta je dobro za njihovo zdravlje, jer je sremuš idelno sredstvo za čišćenje organizma od toksina nakupljenih tokom zimskih meseci.

27.03.2022.

Ruma i Borkovac

 Hotel Borkovac, poseban je i izmešten u istoimenom izletištu na samo 3 kilometra od centra Rume, okružen borovom šumom, pored jezera Borkovac i novog gradskog bazena Borkovac, izgrađenog po najsavremenijim standardima.

Velika uređena šuma-park, klupice sporadično postavljene uz rub šume, tako da su u prirodnoj hladovini, kroz park protiče i Borkovački potok, postavljene su i sprave za vežbanje. Sve to zajedno veoma lepo izgleda, te mu se ne može odoleti, naročito leti kada su velike vrućine.

Uz šumu ima jedan napušten veliki bazen, skroz obrastao ne samo u travu već i u drveće. Šteta, bilo bi idealno da funkciniše.

Na kraju te šume-parkića je veštačko jezero Borkovac, gde se leti neki kupaju, a neki i pecaju.

Ruma se nalazi na raskrsnici svih puteva, na auto-putu Beograd-Zagreb, na 50 kilometara od Beograda, na pola puta između Novog Sada i Šapca, na raskrsnici svih važnih regionalnih, magistralnih i želežničkih puteva u Srbiji. 

Grad potiče iz perioda austrougarske carice Marije Terezije, veoma je lep i jednostavan, sa svim potrebnim sadržajima za jednog turistu, prilaznika ili putnika namernika. Danas je više zastupljen vid poslovnog turizma, jer fabrike u radnim zonama Rume niču kao pečurke, pa je stoga sve više predstavnika stranih firmi koji borave ovde.  

Čak i samo značenje imena Ruma, do danas nije u potpunosti rasvetljeno. Prema nekim teorijama, najverovatnije je u pitanju reč orijentalnog porekla koja je na ovo područje došla sa Turcima. Međutim, postoje i drugačije teorije po kojima naziv “Ruma” datira još iz ranijih perioda.

Nаselje sа imenom Rumа prvi put se pominje u “Sremskom defteru” iz 1546. godine

Važno je istaći da počeci organizovanog života ljudskih zajednica na široj teritoriji Rume datiraju još iz praistorije. O ovom periodu svedoče i brojna arheološka nalazišta u okolini Rume. Možda najznačajnije među njima jeste lokalitet Gomolava kod sela Hrtkovci u rumskoj opštini. Prvi poznati stanovnici ovih krajeva bili su pripadnici Ilirskih i Keltskih naroda, među kojima Skordisci, Amantini, Breuci.

Na mestu sadašnje Rume 1746. godine, kada baron Marko Pejačević odlučuje da izgradi novo sedište svog vlastelinstva, počelo je da niče novo, urbano naselje, sa širokim i pravim ulicama koje su se sekle pod pravim uglom. Prvi stanovnici ovog novog i modernog naselja bili su Srbi, iz okolnih mesta i sela Rume, ali i Nemci doseljenici iz nemačkih država. Svi stanovnici ovog naselja bili su slobodni ljudi, što je za ono vreme bila naročita privilegija, a bavili su se različitim zanimanjima, od zemljoradnje do trgovine i zanatstva.

Zvaničan status grada Ruma je dobila 1933. godine.

Njeni građani su, u jednom delu svoje istorije, kuće imali u Turskoj a zemlju u Austrougarskoj. 

Ruma je, pre svega, vašarski grad, budući da Rumski vašar živi više od 260 godina. Danas se on održava svakog trećeg u mesecu. Doći u ovaj deo Srema, a ne osetiti duh Rumskog vašara, po kom je i prepoznatljiva, prava je šteta. Na njemu se može naći sve - od igle do lokomotive, a na njemu se sjati više ljudi nego što Ruma ima stanovnika. U početku je bilo četiri vašara godišnje, i velika zelena pijaca svake subote. Već posle nekoliko godina, organizovano je šest vašara godišnje, koji su trajali po tri dana i to kada su crkveni praznici i kada se nije radilo u polju a kako bi se ljudi posvetili vašaru. Posle Drugog svetskog rata ustanovljeno je da se Rumski vašar organizuje svakog trećeg u mesecu, tako da sada u jednoj godini imaju 12 vašara.

20.03.2022.

IRIG

 Prvi put u dokumentima Irig se spominje 1225. godine. Sve do kraja XV veka prošlost Iriga malo je poznata.

Krajem XV i početkom XVI veka podižu se brojni manastiri koji predstavljaju najveći dragulj iriške opštine.

Irig je na veoma specifičan način bio "prestonica fruškogorskih manastira". Od ukupno šesnaest manastira, polovina se nalazi na teritoriji iriške opštine. Oko manastira nastala su skoro sva naselja današnje opštine Irig.

Irig je i prvi grad u Sremu koji 1760. godine od cara Leopolda dobija pravo na držanje dva vašara godišnje. To doprinosi razvoju zanastva i trgovine i snaženju ekonomske moći grada, tr postaje veliki centar trgovine i zanastva i ekonomski najznačajniji grad u Sremu tokom osamnaestog veka, te je sa ponosom nosio ime "Fruškogorska prestonica".

Oko Iriga i manastira Hopovo je 1770. godine zabeležena jedna retka i po svemu jedinstvena škola u narodu poznata kao "Guslarska škola" ili podrugljivo nazvana "Slepačka akademija", koja je trajala više od jednog veka. Nju su činili slepi guslari koji su svirali u gusle i pevali epske pesme.

U XVIII veku, Irig je imao više stanovnika nego tadašnji Beograd, ali se posle „iriške kuge“ više nikad nije oporavio. Zahvaljujući ekonomskoj snazi pre kuge i dobijenim privilegijama od Iločkog spahiluka i bečkog dvora, materijalni položaj Iriga se brzo obnavlja, ali mu je bilo potrebno pedeset godina da bi imao broj stanovnika koji je imao pre epidemije.

Osniva se i prva biblioteka 1829. godine, jedna među najstarijim u srpskom narodu, koja nosi naziv "Podluško-sremska biblioteka".

Godine 1842. u Irigu se osniva "Srpska čitaonica", kojoj se pripaja i ranije osnovana bibloteka.

U Irigu je 1929. godine osnovana "Fruškogorska voćarsko-vinogradarska zadruga", koja već iduće godine podiže iriški podrum. Zadruga će biti veoma zaslužna u obnavljanju proizvodnje voća i vinove loze ne samo u Irigu, već i na celom ovom području.

OŠ „Dositej Obradović” u Irigu je nedavno renovirana, te svojom lepom fasadom podseća na stara vremena. Zbog toga što je celokupna arhiva uništena tokom Drugog svetskog rata, nema pouzdanih podataka od kada škola nosi ime čuvenog srpskog prosvetitelja i reformatora Dositeja Obradovića. Jedini preostali dokument s datumom je knjiga pripovedaka Ive Andrića iz 1936. godine na kojoj se nalazi pečat sa tekstom: „Državna osnovna škola Dositeja Obradovića“. Raspoloživi podaci ukazuju na to da je škola nosila njegovo ime pre Prvog svetskog rata, a možda i ranije. 

20.03.2022.

Spomenik Kipovi

 Učeni karlovački mitropolit Stefan Stratimirović 1796. godine je dobio pismo iriškog kneza Lazara Rakića, u kojem ga ovaj obaveštava da je narod "izvan sebe" zbog pojave kuge u gradu i da se niko nije nadao "takovoj pregorkoj smerti i preužasnoj bolesti". Zaslugom uticajnog mitropolita u Irig je iz Beča i Pešte upućeno 15 lekara da obolelima olakšaju muke, ali i sa zadatkom, koji je zadala bečka vlada, da oko grada organizuju sanitarni kordon (naoružanu stražu koja ograničava kretanje) kako bi sprečili širenje epidemije. Ko je uhvaćen da beži iz Iriga osuđivan je na smrt i streljan je na licu mesta.

Jaka straža bila je na granici Rumskog okruga, pa kuga nije stigla do tog sremskog grada. Na mestu gde su se posle epidemije srele svečane litije iz Rume i Iriga zahvalni Rumljani su 1858. godine podigli spomenik, danas jedinstven u ovom delu Evrope.

Pre izbijanja kuge Irig je imao više stanovnika od Beograda, ali je za sedam meseci i deset dana, koliko je vladala ta opaka bolest (od 14. jula 1795. do 23. februara 1796), od 4.813 žitelja umrlo 2.548. U cilju sprečavanja širenja bolesti vlasti su srušile 410 kuća u kojima su živeli oboleli.

20.03.2022.

Jezero Bešenovo

 U blizini Bešenovačkog Prnjavora, malog mesta na obroncima Fruške gore, na svega tridesetak kilometara od Novog Sada, nalazi se nesvakidašnja oaza nastala saradnjom čoveka i prirode. Reč je o jezeru koji meštani često zovu Beli kamen ili jednostavno, Bešenovo.

Prvobitno rudarski kop iz kojeg je izvlačena ruda lapor, danas jezero azurne boje, oivičeno belim kamenom. Dakle, Bešenovo je nekada bilo rudnik.

Tada je na ovom mestu bila ogromna ruda, jer je iskopano čitavo brdo. No, rudari su stalno imali problema na dnu rudnika, jer se ono uvek punilo vodom zato što je tokom iskopavanja presečena vodena žila.

Ono što oduševljava jeste tirkizno plava boja vode, pa imate osećaj kao da ste na nekoj tropskoj egzotičnoj destinaciji.

Međutim, još od februara 2021. godine se tamo odvijaju građevinski radovi, te su prirodna okolina i samo jezero prilično narušeni.

Razlog zbog kojeg se, nakon više godina, na jezeru Bešenovo ponovo obavljaju radovi, još nije zvanično poznat, ali bageri i kamioni svakodnevno punom parom rade. Nezvanično se priča da je poslednji vlasnik parcele na kojoj se nalazi jezero, odnosno kompanija Lafarge, prodala parcelu nekom investitoru, kao i to da se ovde grade hotel i plaža. 

Šta će na kraju biti sa jezerom, ostaje da se vidi, a trenutna situacija je ovakva. Oni koji redovno dolaze nadaju se da će moći i dalje da uživaju u jezeru i njegovoj prirodi.

13.03.2022.