Konak kneginje Ljubice, BEOGRAD

 Konak kneginje Ljubice je jedna od malog broja sačuvanih zgrada iz vremena prve vladavine kneza Miloša Obrenovića. Građen je u periodu 1829–1831, po planovima i pod rukovođenjem Hadži Nikole Živkovića, zvaničnog kneževog graditelja.

Nepoverenje i blizina Turaka na Kalemegranu uticali su na to da konak originalno bude opasan visokim zidom, dok je na krovu postavljena osmatračnica u obliku svetlarnika. Upravo zbog blizine Turaka knez Miloš je malo boravio u njemu. Svoju primarnu namenu Konak je ostvario tokom prve vladavine kneza Mihaila (1839–1842), kada je služio kao njegova rezidencija.

"Čuvajte je dobro. Ona će nekad za glavara od zemlje znati", bilo je proročanstvo jednog Turčina koje je dao Ljubici još dok je beba bila u selu Srezojevci. Tako je i bilo.

Najviđenija među svim devojkama, Ljubica se, u proleće 1806. godine udala za, tada vojvodu, Miloša Obrenovića. Kum na venčanju bio je vožd Karađorđe, a stari svat Lazar Mutap.

Ljubica je bila stroga žena, kako se danas kaže, "starog kova" i veoma borbenog duha. Oblačila se jednostavno, a u vreme Prvog i Drugog srpskog ustanka za pojasom je uvek imala dva pištolja.

U narodu je bila jedna od najvoljenijih i najpoštovanijih ličnosti 19. veka. Nije ni čudna ta ljubav naroda kada znamo da je po propasti Prvog srpskog ustanka, kada je Miloš hteo sa decom da je skloni iz zemlje, odlučno rekla: "Živa neću iz svoga zavičaja, a mrtvu me mogu i psi izesti".

U borbi borbi kod Ljubića, nakon povlačenja ustanika pred Turcima. Ljubica je okupila vojsku i ohrabrila ih rečima: "Kecelje ženske pašite, pa mi žene da idemo da se bijemo". 

To je bilo dovoljno da ohrabrena vojska krene u napad i dobije bitku.

Konak knjeginje Ljubice sagrađen je u periodu 1829. – 1831. od strane neimara Hadži Nikole Živkovića. Knez Miloš, kome se žurilo da Ljubicu prebaci za Beograd, kako kažu najviše zbog njene opravdane ljubomore i preke naravi, naložio je izgradnju objekta rečima: "Ili ćemo peći vola ili zaljuljati konopac".

Ovo zdanje, po svojoj arhitekturi i rasporedu prostorija, predstavlja uniju orijentalnog i evropskog stila što ga je u ono vreme, kao i danas, čini jednim od najreprezentativnijih u Beogradu.

Zgradu čine podrum, prizemlje i sprat, dok je 1836. dozidan i amam, kao i neke sporedne prostorije, dajući ukupnu površinu od 1400 kvadrata.

Nakon proterivanja Obrenovića iz Srbije (1842) zgradu su u narednih sto trideset godina koristile i prema svojim potrebama uređivale različite državne institucije. Posle sanacije i rekonstrukcije zgrada je 1980. ušla u sastav Muzeja grada Beograda, a u septembru iste godine otvorena je stalna muzejska postavka „Enterijeri beogradskih kuća 19. veka“.

Postavku čini reprezentativni izbor predmeta likovne i primenjene umetnosti iz zbirki Muzeja grada Beograda. Predmeti su nastali tokom 19. veka i pripadali su predstavnicima vladajuće dinastije Obrenović i uglednih građanskih porodica. Stalna postavka prikazuje nastanak i razvoj visoke građanske kulture, način života i stanovanja u devetnaestovekovnom Beogradu. Može se videti kako su u ono vreme izgledali amamdžik-malo kupatilo pored spavaće sobe, amam-parno kupatilo, divanhana-prostorija za razgovor, turska soba, salon, salon u stilu Napoleona III i još mnogo toga.

08.05.2022.

Crkva Ime Marijino

 Na Trgu slobode, ne možete da ne zastanete pred katoličkom crkvom Ime Marijino. Novosađani često kažu Katedrala i tu im je uglavnom mesto sastanka. Sagrađena je po projektu poznatog arhitekte i graditelja Đerđa Molnara kao i Gradska kuća, 1895. godine u neogotskom stilu. Molnar nije za izradu crkve tražio nikakvu materijalnu nadoknadu jer je želeo da pruži svoj doprinos svom gradu i crkvi. Na prozorima ima 20 vitraža koji su delo čeških i mađarskih staklara. Krov je strm, prekriven takozvanom žolnai keramikom. Na vrhu se nalazi toranj sa satom koji je visok oko 80 metara i krst od pozlate. Crkva je postavljena na pravcu severoistok-jugozapad. Ima toranj visine 72m i krst od pozlate. Ulaz u crkvu nalazi se naspram Gradske kuće i krasi ga masivan dvokrilni portal, dok je iznad njega reljefni grb sa tekstom „Krst ljubavi“ (Crudž amore ). Iza glavnog objekta nalazi se Katolička porta sa zgradom katoličke crkvene opštine “Plebanija”. 

Crkva ipak nije katedrala jer se sedište Bačke biskupije nalazi u Subotici, a katedrale su objekti koje predstavljaju sedište biskupa. Međutim, iz dubokog poštovanja građana prema njoj, dobila je vremenom taj epitet. 

Unutrašnjost crkve krase 4 oltara. Oltar Uskrsnuća Isusova, oltar posvećen Hristovom grobu, oltar sa velikom ikonom Majke Božije sa ugarskim kraljevima Ištvanom i Laslom, i oltar posvećen svetom Florijanu. Skulpture na oltarima rađene su imitacijom kamena. Ispod hora smeštena je bista arhitekte Đerđa Molnara koji je zaslužan za ovu velelepnu građevinu.

01.05.2022.

Zastave budućnosti u SKC Fabrika

 Programska celina „Zastave budućnosti” bavi se umetničkim promišljanjem dece i mladih na temu aktuelnih društvenih pitanja i podsticanjem njihovog kritičkog izražavanja, odvija se kroz poigravanje sa ustaljenim umetničkim izrazima, kroz nove forme i žanrove ili kroz preoblikovanje klasičnih žanrova.

U okviru Evropske prestonice kulture, bivša industrijska zona grada (simbol Velikog Limana), pretvorena je u jedinstveni Kreativni distrikt koji, sa obnovljenim industrijskim prostorima u svrhu kulture, predstavlja jedinstveni distrikt u ovom delu Evrope. 100 godina dugu istoriju zanatskog nasleđa na 11.000 kvadrata, doprinosi popularizaciji novosadske umetničke scene, kao i kulturnom razvoju publike. Ovaj deo grada imao je naziv i Kineska četvrt, jer su Novosađani govorili kako tamo ima radnika kao Kineza, misleći na njihovu brojnost. Ovo je prvi objekat budućeg Kreativnog distrikta, jedinstvene kulturne četvrti u ovom delu Evrope.

Program traje od 28. do 30. aprila, u okviru programskog luka Budućnost Evrope.

Ono što su nekada bile fabrike za proizvodnju alata, danas su obnovljene “fabrike” za proizvodnju kulture i nove umetničke scene Novog Sada, a njihova estetika poslužila je kao idealno okruženje za modernu urbanu umetnost. 

01.05.2022.

Kreativni distrikt, Studentski kulturni centar Fabrika, IZLOŽBA RAZLIKE

 Izložba "Razlike"/"Umetnost na dlanu"

Značaj projekta Razlike zasniva se na svojevrsnom sjedinjavanju svih umetničkih oblasti – kategorija, na učestvovanju sva tri departmana Akademije umetnosti i njihovoj međusobnoj interakciji. Projekat na taj način teži da obuhvati i dopuni edukativne elemente potrebne za razvoj stvaralačke sposobnosti, kојi bi оmоgućili dа sе krоz pаžlјivо оsmišlјеnе i vоđеnе prоcеsе, stеknu spеcifičnа iskustvа mladih autora, studenata u krеаtivnо-umеtničkоm rаdu.

Izložba „Razlike” tradicionalno se održava već 16 godina, a ove godine održaće se u okviru projekta „Umetnost na dlanu” i programskog luka Budućnost Evrope, od 28. aprila do 7. maja u Kreativnom distriktu u prostoru SKC Fabrika.

Izložba „Razlike” nastala je 2005. godine u težnji okupljenih zainteresovanih profesora i studenata Akademije umetnosti u Novom Sadu da zajednički istražuju oblasti socijalne, ekonomske, kulturne i političke vrednosti „razlika”. Osnova projekta zasniva se na idejnom konceptu M. Pistoleta (Michelangelo Pistoletto) definisanom u tekstu Progetto Arte (Art Project) iz 1994. godine i projektu Love Difference (Voleti razlike) iz 2003. godine.

Značaj projekta Razlike zasniva se na svojevrsnom sjedinjavanju svih umetničkih oblasti – kategorija, na učestvovanju sva tri departmana Akademije umetnosti i njihovoj međusobnoj interakciji, kao i radovi akademija iz regiona. Projekat na taj način teži da obuhvati i dopuni edukativne elemente potrebne za razvoj stvaralačke sposobnosti, kојi bi оmоgućili dа sе krоz pаžlјivо оsmišlјеnе i vоđеnе prоcеsе, stеknu spеcifičnа iskustvа mladih autora, studenata u krеаtivnо-umеtničkоm rаdu.

Unošenjem pojedinačnih profesionalnih znanja i veština razvijaju se „odgovorne društvene promene”. 

01.05.2022.